Onderhoud van je boot: wat moet je jaarlijks doen?

Je wilt lang kunnen genieten van je boot en je wilt veilig varen. Het aloude gezegde onderhoud is behoud gaat zeker ook op voor een boot. Door je boot jaarlijks bij te houden voorkom je onverwachte en vaak dure reparaties. Ook zit je met een gerust hart op het water. Wel zo fijn. Veiligheid verdient voortdurend aandacht. Daarover en over wat je jaarlijks moet doen aan het onderhoud van je boot vertellen we je in deze blog.

Romp en onderwaterschip: schoonmaken, inspecteren en antifouling

Minstens eens per jaar moet je de romp en het onderwaterschip van je boot checken en schoonmaken. Doordat er zich algen, mosselen en vuil aan de romp kunnen hechten loop je kans op mindere prestaties en zelfs schade. Daarbij maakt het nog een verschil of je in zoet of zout water vaart. In zout water kan vuil namelijk sneller aangroeien. Door het regelmatig schoonmaken voorkom je corrosie en het moeten aanbrengen van een nieuwe verflaag. Het begint met een inspectie. Hoe erg is de vervuiling en is er ergens schade te zien? Je kunt het werk vervolgens laten doen door een bedrijf dat hierin gespecialiseerd is. Je kunt ook zelf aan de slag met (milieuvriendelijke) schoonmaakproducten. Er is op dit gebied het nodige op de markt.

Ga je zelf aan de slag dan is het een kwestie van goed schrobben. Gebruik hierbij een zachte borstel of een spons. Is je boot wat groter dan brengt een hogedrukreiniger uitkomst. Zet deze echter niet te hard. Dus, de romp eerst afspoelen. Dan een schoonmaakproduct aanbrengen met spons of zachte borstel. Dit gelijkmatig verdelen. Vervolgens schrobben met een zachte borstel of spons. Afspoelen en romp op schade controleren. Breng een beschermende laag aan. Om aangroei van mosselen, zeewier en vuil te voorkomen zit er een zogenaamde antifouling op je boot. Letterlijk vertaald staat dat voor aangroeiwerende werking. Door deze speciale coating aan te brengen voorkom je een snelle aangroei. Groot voordeel is dat je minder vaak hoeft schoon te maken.

Motoronderhoud: olie verversen, filters vervangen en koelwater controleren

Ook de motor van je boot, of het nu een elektrische,- diesel- of benzinemotor is heeft jaarlijks onderhoud nodig. Ook als je hem weinig gebruikt, want stilstand is niet goed voor een motor. Zo moet je in ieder geval jaarlijks de motorolie verversen. Veel eigenaren kiezen ervoor dit voor de winterstop te doen. Het is beter om de oude olie niet in de motor te laten zitten als deze langere tijd stilstaat. Misschien heb je het verversen al eens bij een auto gedaan. Het principe is uiteraard hetzelfde. Je draait de aftapplug los en laat de oude olie uit de motor lopen. Draai de oliefilter los en laat ook hier de olie uitlopen. Smeer het rubber van de nieuwe oliefilter in met verse olie en draai deze met de hand vast. Daarna de nieuwe motorolie via de vuldop toevoegen. Controleer regelmatig het oliepeil met de peilstok. Controleer uiteraard vooraf hoeveel olie erin moet (inclusief oliefilter). Het brandstoffilter kan ook jaarlijks vervangen worden (of in ieder geval na 100 draaiuren). Het brandstoffilter kan in een boot ook het water uit de brandstof halen. Het is dus een filter en waterscheider tegelijk. Vaak kun je het water zien in een kijkglas en aftappen met een aftapplug. Vervang ook eens per jaar de bougies.

Heeft het staartstuk van een buitenboordmotor het hele jaar in het water gehangen? Begin met het schoonmaken van het rooster van het koelwater. Als dit verstopt zit kan dat problemen veroorzaken. De impeller is een rubberen schoepenwiel. Dit zit onderaan het staartstuk en zorgt voor de koeling van de motor door er water in te pompen. Hij moet minimaal elke twee jaar vervangen worden. Maar een jaarlijkse controle is aanbevolen. Met de impeller zijn we meteen bij het koelwater. Kijk voor en tijdens het varen af en toe of de controlestraal uit de motor komt. De thermostaat zorgt voor een juiste temperatuur. Vaar niet in ondiep water en laat de motor niet buiten het water draaien. Ook de accu van je boot heeft onderhoud nodig. Zo moet deze aan het eind van het seizoen eerst volledig worden opgeladen. Ook in de winterperiode regelmatig opladen met een acculader. Je kunt hem ook aansluiten op een zogenaamde druppellader. En o ja, een accu kan niet goed tegen kou. Laat je hem in de boot zitten is de kans dat hij helemaal leegloopt groot. Niet doen als je er volgend seizoen nog plezier van wilt hebben.

Ook een elektrische motor heeft onderhoud nodig. Al is dat veel minder, vooral omdat er eenvoudigweg veel minder (draaiende) onderdelen opzitten. Eigenlijk gaat het bij het onderhoud om de anode en de proppeler. De anode is gemaakt van een metaal dat sneller oxideert dan de metalen onderdelen van de motor. Hierdoor worden deze beschermd. In zoet en brak water is een aluminium anode gebruikelijk. In zout water is hij van zink. De proppeler controleer je jaarlijks op beschadigingen. Verwijder de propeller om te kunnen zien of er iets rond de as vastzit. Smeer de paar bewegende onderdelen (zoals de stuurhendel) in met een waterbestendig smeermiddel.

Elektrische systemen en accu’s: voorkom verrassingen op het water

Het elektrische systeem op je boot is belangrijk. Het zorgt ervoor dat je startmotor draait, dat de verlichting het doet en je je navigatiesysteem kunt gebruiken. Minsten zo belangrijk voor het comfort aan boord is natuurlijk het koude drankje of het kunnen opladen van je mobieltje. In de haven steek je de stekker in en heb je walstroom. Varend ben je helemaal afhankelijk van het elektrische systeem aan boord. Net als in een auto heeft een boot daarvoor een dynamo die de accu van stroom voorziet. In plaats van of samen met de dynamo kun je ook kiezen voor zonnepanelen of een aggregaat (op benzine of diesel). De omvormer maakt van 12 of 24 volt de 230 volt (wisselspanning) die je nodig hebt. Wil je dat het allemaal goed blijft werken dan heeft dit systeem ook zijn aandacht en onderhoud nodig.

Plaats de accu in een geventileerde accuruimte. Zorg ervoor dat je een accu niet helemaal leeg trekt. Na gebruik meteen helemaal opladen. Gebruik de juiste lader. Controleer de elektrische installatie regelmatig op beschadigingen. Hou de werking in de gaten via een controlepaneel of een app. Zorg ervoor dat bij overbelasting de zekeringen het systeem uitschakelen. Bedenk dat koperen bedrading op een boot niet is toegestaan. Dit trilt namelijk snel stuk. Sluit niet zomaar extra apparatuur aan maar kijk of je accu hiervoor voldoende capaciteit heeft. Controleer regelmatig op losse verbindingen, vervang defecte zekeringen. Loop regelmatig de verlichting na, zowel binnen als buiten. Doe hetzelfde bij de aanwezige pompen. Zorg ervoor dat de accupolen schoon blijven. Controleer geregeld hoe het staat met je accu(‘s) aan boord. Hiervoor kun je een multimeter gebruiken. Daarmee kun je de spanning van de accu meten. Dit doe je door de zwarte klem op de minpool te zetten en de rode op de pluspool. Een 12 volt accu is goed als de meter tussen de 12,4 en 12,7 volt aangeeft. Wil je zeker weten of je accu nog goed is dan kun je hem het beste laten doormeten.

Veiligheid en uitrusting: controleer reddingsmiddelen en verplicht materiaal

Als schipper ben je verantwoordelijk voor de veiligheid aan boord en dus ook de veiligheid van alle opvarenden. Neem dit serieus en zorg ervoor dat je altijd je zaakjes op orde hebt. Allereerst dien je het reglement voor het water waar je vaart aan boord te hebben. Op papier of digitaal. Veruit het meeste water valt onder het BPR (Binnenvaart-politiereglement). Afhankelijk van welke boot je hebt moet je ook beschikken over een vaarbewijs en een registratiebewijs. Dit moet bij zogenaamde snelle boten, sneller dan 20 km/u. Hierop is ook het dodemanskoord verplicht. Dit brengt de boot tot stilstand als de schipper dit niet meer kan doen. Reddingsvesten zijn niet altijd verplicht. Voor snelle boten wel, voor langzame pleziervaart niet. Maar ook al zijn ze niet verplicht, we raden je aan ze aan boord te hebben. En dan net zoveel als dat je opvarenden meeneemt. Voor snelle boten zijn gekeurde vesten verplicht. Verwar een reddingsvest niet met een zwemvest.

Ook dient er een brandblusser van ten minste 2 kilo aan boord te zijn. Voor snelle boten (sneller dan 20 km/u) is deze verplicht. Hij dient gekeurd te zijn en niet over de datum. Met de aanwezige navigatieapparatuur kun je altijd bepalen waar je bent. Het geeft informatie over de identiteit en positie van andere schepen en je omgeving. Een goed werkende navigatieverlichting draagt bij aan de veiligheid. Tussen zonsondergang en zonsopgang en overdag bij slecht zicht is deze verplicht. Check je navigatieverlichting daarom regelmatig op een goede werking. Niet verplicht maar wel aan te raden is een EHBO-doos. Zorg ervoor dat als je materiaal hieruit gebruikt je het meteen weer aanvult. Zo voorkom je dat je misgrijpt. Kijk eens per jaar de houdbaarheidsdatum van de inhoud na. Laat opvarenden zien waar de brandblusser(s) en de EHBO-doos zich bevinden.

Niet verplicht zijn zaken als een reddingsboei, een verrekijker, een Marifoon of een reddingsvlot. Toch kunnen ze onder bepaalde omstandigheden erg goed van pas komen. Denk in ieder geval vooraf goed na over de veiligheid aan boord. Hou deze ook tijdens het varen en daarna in de gaten. Zorg dat je alles op orde hebt. En bedenk dat ook de niet verplichte zaken levens kunnen redden.